Over Aroniabes
(zwarte appelbes)
Oorspronkelijk afkomstig uit Noord-Amerika en Canada. Eind 19e eeuw in Rusland terecht gekomen. Van daaruit begin 20e eeuw naar Polen gebracht waar er nog meer onderzoek mee is gedaan. Vanuit Polen is de plant na de Tweede Wereldoorlog vooral in Oost-Europa aangeplant van Griekenland/Turkije tot ver in Finland. maar ook in Denemarken, Engeland, Ierland én ook in Nederland.

Aronia Nero bessen (in Nederland appelbes genoemd) worden in talloze pillen en medicijnen verwerkt
Sinds 1966 voor het eerst door de industrie op grote schaal verwerkt samen met snijafval uit de tomatenindustrie voor de productie van Ascorbinezuur of Vitamine C. Ook toegepast voor het maken van vele medicijnen, o.a. in het Covid-19 vaccin. Het meest door de industrie verwerkt tot natuurlijke rode kleurstof waarvan de bekendste in Nederland AH frisse fruitdrank appel/framboos 1.5 ltr. pakken waarin 1.5% appelbes (was tot 2024 nog 2.5%, ook daar krimpflatie). Veelzeggend is dat er meer appelbes dan framboos in het pak zit waarbij de appelbes niet wordt afgebeeld.
Aronia is familie van de roos en bloeit pas nadat het meeste andere fruit al heeft gebloeid. Dat is een groot voordeel voor wilde bijen, vlinders en andere insecten die worden aangetrokken door de uitbundige en mooie bloei + geur.
De Aroniastruik is klimaatbestendig (-40 / +50 °C) en kan tegen droogte, vocht en zilte grond. Heeft net als bij de roos een zeer dicht, groot en vooral diep vertakt wortelstelsel. Van Aronia bloemen wordt de allerlekkerste honing verkregen (vergelijkbaar met lindehoning). Aronia kent drie hoofdsoorten en daarnaast vele cultivars.
De 3 hoofdsoorten zijn:
OOGSTEN
Vanaf ca. half augustus kunnen de bessen worden geoogst na meting suikergehalte. Zonder Refracto-meter kun je kijken naar de verkleuring van het steeltje: is het uiteinde donkerrood/ bruin dan zijn ze rijp om te oogsten! Op grote plantages gebeurt de oogst machinaal maar kan ook heel snel met oogstbakje. En heb je weinig planten en merels dan zul je een net moeten aanbrengen. Ook wanneer de merel ze eet dan zijn ze (bijna) rijp!
ONDERHOUD
Elke plant heeft een bepaalde hoeveelheid zorg nodig om de kwaliteit en opbrengst te garanderen. Het onkruid wordt handmatig bestreden zonder machines of chemische behandeling. Er wordt géén kunstmest of bemesting gebruikt. Bestuiving: Aronia is een zelfbestuiver, gebeurt door wind of insecten. Snoeibeurten zijn in de winter nodig om de groeiwijze en de bessenzetting te verbeteren.
De prachtige bloei is 10 dagen in mei. In Groningen heeft zelfs een klant tientallen appelbes struiken geplant in borders alléén voor de mooie bloei!
Vanaf half juli beginnen de bessen te rijpen van groen naar rood naar donkerviolet /bijna zwart.
VERWERKING OOGST
Na de oogst begint het sorteren. Door de harde schil gaat sorteren makkelijk, veel makkelijker dan bij ander zachtfruit. Het snelst rollend op een licht hellende goot bij daglicht zodat je alle kanten van de bes goed kunt bekijken. Door een zeefgoot te gebruiken hoef je achteraf minder te zeven/reinigen. Reinigen met drinkwater gaat heel goed in een emmer en al ronddraaiend wrijf je ze tegen elkaar schoon. Een goede bes rolt en let op waar het steeltje heeft gezeten dient de bes na het plukken niet open maar dicht te zijn. Door de anti-oxidanten sluit de appelbes zich af van de buitenlucht waardoor de inhoud ook in het water tijdens spoelen niet weglekt! Het is een totaal andere bes dan de Ribes (rode bes, framboos, braam etc.). Daarna is invriezen de makkelijkste bewaarmethode, De bessen zijn ook gekoeld langer houdbaar dan je gewend bent van andere bessen: wel ca. 4 weken bij 4°C!
TOEPASSING OOGST
Als verse bes of na ontdooien in bijv. muesli of havermoutpap (na invriezen lekkerder door zachtere schil) of bijv. door fruitsalade, rode kool, appelmoes en yoghurt. De toepassingen zijn eindeloos. Alles waar je blauwe bes in hebt kun je ook vervangen door de gezondere appelbes. De bes is ideaal om te verwerken in gerechten door de smaak en de kleur.
